Türkiye'de Süresiz Çalışma ve İkamet İzni: Turkuaz Kart - ONGUR&PARTNERS

BLOG

Türkiye'de Süresiz Çalışma ve İkamet İzni: Turkuaz Kart


6735 SAYILI ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNU KAPSAMINDA TURKUAZ KART UYGULAMASI

 

13 Ağustos 2016’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Uluslararası İşgücü Kanunu’nun getirdiği yeniliklerden bir tanesi olan “Turkuaz Kart” uygulaması nitelikli yabancı işgücünden yararlanmayı artırmayı amaçlamaktadır.  Eğitim, tecrübe, yatırım miktarı gibi değişkenlerden oluşan bir puanlama sistemiyle yabancılara verilecek olan turkuaz kartlar, yabancıların Türkiye'de süresiz çalışma ve ikamet hakkı başta olmak üzere önemli haklara sahip olmasına olanak sağlamaktadır.

 

Bu düzenlemeye göre eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye'deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine, istihdama etkisi doğrultusunda, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu’nun önerisiyle, başvurusu bakanlıkça uygun görülen yabancılara "Turkuaz Kart" verilecektir.

 

Turkuaz Kart, ilk 3 yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilecek ve kart sahibi yabancı, kanunla düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanabilecektir. Geçiş süresi içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Turkuaz Kart verilmesine esas teşkil edilen konularda bilgi ve belge takibi yapmak suretiyle yabancıları değerlendirecektir. Bu sürede yabancı ve ailesi Türkiye’de süresiz çalışma ve ikamet iznine sahip olacağı gibi genel hükümlere göre Türk vatandaşlığına geçme hakları da saklı kalacaktır. Turkuaz Kart sahibi yabancının, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, "Turkuaz Kart sahibi yakını" olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilecektir.

 

Turkuaz kart uygulamasında; Turkuaz Kart’a hak kazanmamakla birlikte akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar, bilim, sanayi ve teknolojide stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkanlar, ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler, "nitelikli yabancı" olarak değerlendirilecek ve bu kapsamda ilgili kurumların görüşü de alınarak bu kişilere istisnai olarak çalışma ve ikamet izni verilebilecektir. Ancak, geçici koruma sağlanan yabancılara, Turkuaz kart ile ilgili bu düzenlemeler uygulanmayacaktır.

 

Türkiye’ye doğrudan yabancı yatırımların çekilmesi ve var olan yatırımların artırılması amacıyla yatırımcıların da Turkuaz Kart’tan faydalanabileceği düzenlenmiştir. Mevcut durumda, çalışma izinleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı dışında Ekonomi Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, YÖK, Devlet Opera Balesi tarafından verilebilmekte. Muafiyetlere ilişkin Dışişleri ve İçişleri Bakanlığını da kapsayan ve uzun bürokratik süreçler içeren bir sistem söz konusudur. Yeni sistemle çalışma izni ve çalışma izni muafiyetleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından tek elden verilerek uygulama birliği sağlanacaktır. 

 

14 Mart 2017 tarihli 30007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Turkuaz Kart Yönetmeliği konuya ilişkin ek düzenlemeler getirmiştir. Yönetmeliğe göre Turkuaz Kart başvurusu, yurt içinde doğrudan sistem üzerinden, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliği aracılığıyla yapılacaktır.  Başvuru sırasında aşağıda belirtilen belgeler sisteme yüklenecektir:

 

a) Başvuru dilekçesi,

b) Yabancıya ait pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin sureti,

c) Varsa ilgili kamu kurum ve kuruluşundan alınan uygunluk belgesi,

ç) Ayrıca her bir yabancı grubu için;

ç.1) Nitelikli işgücü olarak değerlendirilen yabancı için diploma, iş sözleşmesi, özgeçmiş, atama veya görevlendirme yazısı, mesleki tecrübe, anadil dışında bilinen yabancı dilleri gösteren uluslararası düzeyde kabul edilen belgeler ile benzeri,

ç.2) Nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen yabancı için yatırım büyüklüğü, istihdam düzeyi, ihracat tutarı, mali yeterlilik, faaliyet gösterilen bölge, sektör ve işi gösterir belgeler ile benzeri,

ç.3) Bilim insanı veya araştırmacı için, diploma, akademik kariyer ve unvanı gösterir belge, sahip olunan akademik çalışmalar veya lisans, ticari marka veya patent belgeleri ile benzeri,

ç.4) Kültürel, sanatsal veya sportif faaliyetler açısından ulusal veya uluslararası düzeyde başarılı olmuş yabancı için başarılı olduğunu gösterir belgeler ile benzeri,

ç.5) Türkiye’nin veya Türk kültürünün tanınırlığına veya tanıtımına katkı sağlayan yabancılar için: Turkuaz gönüllüsü olarak uluslararası düzeyde yürütülen faaliyetlere ilişkin belgeler, fikir ve sanat eserleri, süresi, sürdürülebilirliği, devamlılığı ve etki alanı gibi bilgileri içeren tanıtım faaliyetlerine ilişkin belgeler ile benzeri belgeler içerisinden Uluslararası İş Gücü Genel Müdürlüğü tarafından belirlenerek Genel Müdürlük resmi internet sayfasında yayımlanan belgeler.

 

Turkuaz Kart başvurusunun değerlendirilmesinde uluslararası işgücü politikası doğrultusunda Genel Müdürlükçe belirlenen kıstaslar kapsamında oluşturulan puanlama sistemi kullanılır. Puanlama sistemi kapsamında yeterli puanı alan başvurular olumlu değerlendirilir. Ancak Genel Müdürlük Puanlama sistemlerinde değişiklik yapmaya veya bölge, il, sektör, işkolu veya meslek bazında farklılaştırılmış puanlama sistemleri belirlemeye ve bunları altı aylık dönemler itibarıyla yayımlamaya yetkilidir.

 

Yönetmeliğe göre Turkuaz Kart sahibi yabancı, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. Turkuaz Kart sahibi olan yabancılar;

a) Türkiye’de askerlik yapma yükümlülüğünden muaftırlar.

b) Seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme haklarından yararlanamazlar.

c) Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili mevzuattaki hükümlere tabidirler.

ç) Bu kişilerin, Türkiye’deki ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuata göre yürütülür.

 

Turkuaz Kart Yönetmelikte öngörülen bazı hallerin gerçekleşmesi halinde (iki yıldan uzun süre aralıksız Türkiye’ye dışında bulunmak, Turkuaz Kart başvurusunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığının sonradan tespiti, yabancının Turkuaz Kart sahibi niteliğini kaybettiğinin anlaşılması gibi) iptal edilebilir.