Türkiye'de Faaliyet Gösterecek Yabancı Bankalar İçin Bilgi - ONGUR&PARTNERS

BLOG

Türkiye'de Faaliyet Gösterecek Yabancı Bankalar İçin Bilgi


YABANCI BANKALARIN TÜRKİYE’DE FAALİYET İZNİ ALMAK VEYA TEMSİLCİLİK AÇMAK SURETİYLE FAALİYET GÖSTERMESİ

 

Yabancı bankalar; Türkiye’de tamamı ve/veya bir kısmı yabancı sermaye ile kurulmuş bankalar ve yabancı ülkelerde kurulmuş olup da Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyette bulunan bankalardır. Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı bankalar şube açarak her türlü bankacılık işlemlerini yapabilecek olsa da daimi temsilcilikler vasıtası ile ancak sınırlı birtakım faaliyetlerin icrası mümkündür[1].

 

  1. Türkiye’de şube açmak ve faaliyet izni almak

Bankacılık Kanunu m.6 uyarınca “Türkiye'de bir bankanın kurulmasına veya yurt dışında kurulmuş bir bankanın Türkiye'deki ilk şubesinin açılmasına, bu Kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınacak kararla izin verilir. İzin için yapılacak başvurulara ve iznin verilmesine ilişkin usûl ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. İzne ilişkin karar, başvurunun yapıldığı ya da başvuruda eksiklik bulunması hâlinde, istenilen bilgi ve belgelerin tamamlandığı tarihten itibaren üç ay içinde ilgiliye bildirilir. Eksikliklerin altı ay içinde giderilmemesi hâlinde başvuru geçersiz hale gelir.”

Merkezi yurtdışında bulunan bankaların Türkiye’de şube açabilmesi için; (B.K.m.9)

a) Merkezinin bulunduğu ülkede esas faaliyetlerinde yasaklamanın bulunmamış olması,

b) Merkezinin bulunduğu ülkenin yetkili denetim merciinin Türkiye'de faaliyet göstermesine ilişkin olumsuz görüşünün bulunmaması,

c) Ödenmiş sermayesinin Türkiye'ye tahsis edilen kısmının 7 nci maddede belirtilen miktardan az olmaması, (30 milyon TL)

d) Müdürler kurulu üyelerinin, kurumsal yönetim hükümlerinde belirtilen şartları ve plânlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek meslekî tecrübeyi haiz olmaları,

e) İzin kapsamındaki faaliyet konularına ait iş plânlarını, ilk üç yıl için bütçe plânını ve yapısal örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programını ibraz etmesi,

f) Dahil olduğu grubun ortaklık yapısının şeffaf ve açık olmas şarttır. Merkezinin bulunduğu ülkedeki yerel düzenlemelere aykırılıkları nedeniyle faaliyeti yasaklanan konularda faaliyet izni verilmez.

Şube açmak için BDDK’dan izin alacak yabancı bankanın Kuruldan ayrıca faaliyet izni alması şarttır. Kuruluş izni aldıktan sonra faaliyet izni almadan bankacılık faaliyetlerinde (B.K. m.4) bulunan şubelerin kuruluş izinleri B.K. m.11 uyarınca iptal edilir.

Bankacılık Kanunu m.6’da belirtilen “yönetmelikçe belirlenecek esaslar”  01.11.2006 tarihli 26333 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan “Bankaların İzne Tabi İşlemleri İle Dolaylı Pay Sahipliğine İlişkin  Yönetmelik” ile belirlenmektedir. İlgili Yönetmelik’in 4-7. Maddelerinde Türkiye’de yabancı sermayeli bir banka kurulması, merkezi yurt dışında olan bankaların Türkiye’de şube açması için gerekli  şartlar ve sunulacak belgeler, sonrasında alınacak faaliyet izinleri için gerekli belgeler belirtilmiştir. Kısaca; yurt dışında kurulu bankaların Türkiye’de ilk şubelerini açmak üzere Kuruma verecekleri başvuru dilekçelerine,

a) Ana sözleşmelerini,

b) Türkiye’de şube açılmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerini,

c) Türkiye’de şube açılmasından beklenen faydayı analiz eden yapılacak faaliyetlerin neler olduğunu, iç denetim, iç kontrol ve risk yönetiminin nasıl gerçekleştirileceğini içeren iş planları ile bankanın yapısal örgütlenmesini gösteren, kuruluşun mali yapısı ile ilgili projeksiyonlarının sermaye yeterliliğini de içerecek şekilde ortaya konulduğu faaliyet programını,

ç) Son beş yıla ait bilanço ve kâr ve zarar cetvelleri ile bağımsız denetim raporlarını,

d) Ortakları, organizasyon yapısı, kurulu bulunduğu ülke dışındaki ve kurulu bulunduğu ülkedeki teşkilat yapısı, uluslararası mali piyasalardaki faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi ve belgeler ile derecelendirme şirketleri tarafından hazırlanan ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren raporu,

e) Kuruldukları veya faaliyette bulundukları ülkede mevduat kabul etmelerinin veya bankacılık faaliyetlerinde bulunmalarının yasaklanmamış olduğuna ve/veya faaliyetlerinde herhangi bir kısıtlama bulunmadığına dair yetkili kurullarından alınmış belgeyi,

f) Son genel kurullarına ilişkin tutanaklarla, sermayenin yüzde onundan fazlasına sahip ortakların, merkezlerinin bulunduğu ülkenin yetkili makamlarınca onaylı bir listesini,

g) Merkezlerinin bulunduğu ülke mevzuatına göre yetkili bağımsız denetim kuruluşlarından biri tarafından her yıl yapılacak incelemeye ilişkin raporların Kuruma tevdi edileceğine dair taahhütnameyi eklemeleri gerekir.

Ancak Kurum gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep edebilme yetkisine sahiptir. Kuruluş veya Türkiye'de şube açma işlemlerinin gerçekleştirilmesinden ve Ticaret Siciline tescil ve ilân işlemlerinin tamamlanmasından sonra kuruluş izninin Resmi Gzete’de yayımlanmasından sonra en geç 9 ay içinde ilgili bankanın faaliyet izni almak için Kurum’a başvurma zorunluluğu vardır. Kurulun yapacağı inceleme sonucu başvuru tarihinden itibaren en geç 3 ay içerisinde bir karar verilir. Faaliyet izni Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olur.

 

  1. Türkiye’de temsilcilik açılması

Yine aynı Yönetmelik’in takip eden maddelerinde yabancı bankaların Türkiye’de temsilcilik açmaları da düzenlenmiştir. Türkiye’de temsilcilik açılması da Kurulun iznine tabidir. Ancak temsilcilikler mevduat veya katılım fonu kabul edemez, kredi kullandıramaz ve Bankacılık Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilen diğer faaliyetlerde bulunamaz veya bunlara aracılık edemezler. Zaten bu hüküm, BDDK’nın, 47 yabancı bankanın Türkiye’deki temsilcilikleri aracılığıyla bankacılık faaliyetinde bulunduğunu tespit etmesi üzerine 2008 yılında Yönetmelik’e eklenmiştir[2]. Temsilcilik açılması ile ilgili usul ve esaslar da aşağıda sunulan Yönetmelik’in 10.maddesinde açıklanmıştır.

 
 
  1. Türkiye’de Bulunan Yabancı Banka Temsilcilikleri[3]
    • AAREAL BANK A.G. (ALMANYA)
    • ABC INTERNATIONAL BANK PLC (İNGİLTERE)
    • ALUBAF ARAB ONTERNATIONAL BANK B.S.C. (BAHREYN)
    • AXION SWISS BANK SA (İSVİÇRE)
    • BANCA MONTE DEI PASCHA DI SIENA S.P.A. (İTALYA)
    • BANCO POPULAR ESPANOL (İSPANYA)
    • BANCO SABADELL S.A. (İSPANYA)
    • BANK AL HABIB LIMITED (PAKİSTAN)
    • BANK JULIUS BAER&CO.LT. (İSVİÇRE)
    • BANK OF BAHRAIN&KUWAIT (BAHREYN)
    • BANK OF CHINA LIMITED (ÇİN)
    • BNP PARIBAS S.A. (FRANSA)
    • BSI SA (İSVİÇRE)
    • CAIXABANK S.A. (İSPANYA)
    • CITIBANK N.A. (ABD)
    • COMMERZBANK A.G. (ALMANYA)
    • CREDIT EUROPE BANK N.V. (HOLLANDA)
    • CREDIT INDUSTRIEL ET COMMERCIAL (FRANSA)
    • DEG-DEUTSCHE INVESTITIONS UND ENTWICKLUNGSGESELLSCHAFT MBH (ALMANYA)
    • DEMİR-HALK BANK N.V. (HOLLANDA)
    • DOHA BANK (KATAR)
    • DUBAI ISLAMIC BANK (BAE)
    • DZ BANK A.G. (ALMANYA)
    • GARANTIBANK INTERNATIONAL N.V. (HOLLANDA)
    • GOLDMAN SACHS INTERNATIONAL BANK (İNGİLTERE)
    • HUNGARIAN EXPORT-IMPORT BANK PLC. (MACARİSTAN)
    • ING BANK N.V. (HOLLANDA)
    • INTESA SANPAOLO S.P.A. (İTALYA)
    • JSC BANK OF GEORGIA (GÜRCİSTAN)
    • KEB HANA BANK (KORE CUMHURİYETİ)
    • KFW IPEX-BANK GMBH (ALMANYA)
    • LANDESBANK BADEN WÜRTTEMBERG (ALMANYA)
    • MIZUHO BANK LTD (JAPONYA)
    • NATIXIS SA (FRANSA)
    • NEAR EAST BANK LIMITED (KKTC)
    • NOMURA BANK INTERNATIONAL PLC (İNGİLTERE)
    • OYAK ANKER BANK GMBH (ALMANYA)
    • QINVEST LLC (KATAR)
    • RABOBANK INTERNATIONAL (HOLLANDA)
    • STATE BANK OF INDIA (HİNDİSTAN)
    • SUMITOMO MITSUI BANKING CORPORATION (JAPONYA)
    • THE BANK OF NEW YORK MELLON (ABD)
    • THE EXPORT-IMPORT BANK OF KOREA (GÜNEY KORE)
    • UBS A.G. (İSVİÇRE)
    • UNION BANCAIRE PRIVÉE, UBP SA (İSVİÇRE)
    • WELLS FARGO BANK N.A. (ABD)
    • ZİRAAT BANK INTERNATIONAL AG (ALMANYA)

 

  1. Türkiyede Kurulu Yabancı Mevduat Bankaları
    • TÜRKİYE GARANTİ BANKASI A.Ş.
    • ARAP TÜRK BANKASI A.Ş.
    • CITIBANK A.Ş.
    • ING BANK A.Ş.
    • TURKLAND BANK A.Ş.
    • ICBC TURKEY BANK A.Ş.
    • QNB FİNANSBANK A.Ş.
    • DEUTSCHE BANK A.Ş.
    • HSBC BANK A.Ş.
    • ALTERNATIFBANK A.Ş.
    • BURGAN BANK A.Ş.
    • DENİZBANK A.Ş.
    • RABOBANK A.Ş.
    • ODEA BANK A.Ş.
    • BANK OF TOKYO MITSUBISHI UFJ TURKEY A.Ş.

 

  1. Mevduat Toplama Yetkisine Sahip Yabancı Banka Şubeleri
    • THE ROYAL BANK OF SCOTLAND PLC.
    • BANK MELLAT
    • HABİB BANK LIMITED
    • JP MORGAN CHASE BANK NATIONAL ASSOCIATION
    • SOCIETE GENERALE S.A.
    • INTESA SANPAOLO S.P.A.

 

  1. Türkiye'de Kurulu Yabancı Yatırım Bankaları
    • PASHA YATIRIM BANKASI A.Ş.
    • STANDARD CHARTERED YATIRIM BANKASI TÜRK A.Ş.
    • MERRILL LYNCH YATIRIM BANK A.Ş.
    • BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI A.Ş.

 

 

 

 

[1] BAŞAK, Levent. Türkiye’de Yabancı Bankaların Vergilendirilmesi, Türkiye Bankalar Birliği Dergisi, 2008.

https://www.tbb.org.tr/Content/Upload/Dokuman/810/261.pdf